7 Walbezierker fir Lëtzebuerg?!

Wéi ech déi éischte Kéier d’Kombinatioun vun där Zuel (7) mat deem Begrëff (Walbezierker) gesinn hunn, hunn ech gemengt dat misst ee Feeler sinn. Mä nee, den Henri Schmit, Fuerscher a Saache politesch Representatioun a Walsystemer, mengt et eescht. Grond genuch fir sech seng Propose méi genau unzekucken.

Den Henri Schmit huet ee ganzt Buch dozou geschriwwen, wéi een de lëtzebuergesche Walsystem reforméiere kann. Wichteg fir den heite Blogpost ass et dofir ze wëssen, datt ech dat Buch (nach?) NET gelies hunn. Ech kann (a wëll) dowéinst keng Aussoen iwwer seng Analyse vum aktuelle System, seng Methodik dofir, etc. maachen. Ech fokusséiere mech eenzeg an eleng op seng Propose vun engem neie System, sou wéi se an engem Wort-Artikel an an engem Interview um Radio 100,7 virgestallt an erkläert gouf.

Wat hie virschléit ass ee Walsystem baséierend op folgenden 3 Pilieren:

  • 7 Walbezierker à 6 bis 11 Sëtzer

D’Unzuel vun de Sëtz pro Bezierk soll par Rapport zur Unzuel vun de Wieler*inne fixéiert ginn, anescht wéi dat haut de Fall ass a soll och reegelméisseg ugepasst ginn. Als Indice dofir wéi een op di 7 Bezierker komme kéint huet de Schmit um 100,7 erkläert, datt den Norden an Osten esou bleiwe géinge wéi aktuell an den Zentrum an 2, an de Süden an 3 gespléckt sollte ginn.

  • Just 1 Stëmm pro Wieler*in

De Schmit schléit weider vir, datt d’Wieler*inne just nach eng Stëmm sollen hunn. Et géing also faktesch kee Panachage tëscht de Parteie méi méiglech sinn. Seng Stëmm gëtt een awer net (just) enger Partei, mä 1 Kandidat*in op enger Parteilëscht. Eng Stëmm fir 1 Kandidat*in ass also och ëmmer eng Stëmm fir seng Partei. Fir ze wësse wien da schlussendlech gewielt gouf, gëtt esou virgaange wéi aktuell och, just datt vill manner ze zielen ass an et keng Lëschtestëmme méi ginn.

  • D’Hondt/Hagenbach-Bischoff-Verdeelungsschlëssel

Hei geet et ëm d’Rechemethodik wéi een déi verschidde Sëtz tëscht de Parteie verdeelt. Ech hat hei scho mol méi genau doriwwer gebloggt. Par Rapport zu haut géing dem Schmit seng Propose näischt wesentlech änneren.

Wat halen ech dovunner?

Ganz kuerz gesot, net vill. Ech fannen et awer immens interessant fir eng Propose ze hunn, déi an eng komplett aner Richtung geet, obwuel d’Kritikpunkten um aktuelle System (laut Wort-Artikel) zumindest änlech sinn, wéi déi déi och soss genannt ginn. Et ass also eng gutt Méiglechkeet fir seng eegen Denkweis nach eng Kéier ze iwwerpréiwen.

Fir mech ginn et eng Rei vu Froen, un deenen ech Walsystemer bewäerten:

  1. Wéi gutt spigelt dat gewielte Parlament d’Walresultat zréck?
  2. Hunn all d’Wieler*innen de selwechten Afloss op d’Walresultat, respektiv op d’Zesummesetze vum Parlament?
  3. Ginn d’Parteien all fair behandelt?
  4. Hunn d’Kandidat*innen all eng fair Chance oder ginn et Gruppen, déi systematesch Virdeeler/Nodeeler hunn?
  5. Wou leie mer op der Balance tëscht Fokus op d’Kandidat*inne par Rapport zum Walprogramm (am Walkampf)?

Iwwerzeegen deet mech dem Henri Schmit seng Propose just um 2. Punkt. Doduercher, datt d’Walbezierker all zumindest änlech grouss solle sinn an d’Wieler*inne just nach 1 Stëmm hunn, wier den Afloss op d’Zesummesetze vum Parlament duerno och een änlechen, wann och net perfekt. Et wier awer vill méi gerecht ewéi dat haut de Fall ass.

Carrément duerchfalen deet seng Propose bei mir am 1. an am 3. Punkt. Eisen aktuelle Sëtzverdeelungsmechanismus, dee jo laut Propose net ännere soll, bevirdeelegt grouss Parteien. Dat Avantagéiere gëtt awer mat der Unzuel vun de Walbezierker awer just nach méi krass, well een jo méi oft déi selwecht Rechnung maache muss. De Problem gëtt also eleng duerch d’Hiewe vun der Unzuel vu Bezierker just méi grouss.

An da kënnt nach derbäi, datt d’Bezierker just nach 6 bis 11 Sëtzer sollen hunn. Déi faktesch Spärklausel fir ee Sëtz ze kréie läit da bäi ~8 bis ~14 Prozent. Mat esou engem System wier et absolut net onrealistesch, datt een duerno just nach 4 Parteien am Parlament setzen hätt. Doduercher, datt een jo och “just” nach 1 Stëmm ze gutt hätt, iwwerleet een et sech och nach direkt e puer Mol, ob een net besser hätt eng vun deene grousse Parteien ze wielen, amplaz säi Walrecht mat enger Stëmm un eng kleng Partei ze “verschwenden”.

Och bei 4 a 5 kréien ech Bauchwéi, wann ech méi laang driwwer nodenken. Well d‘Leit just nach 1 Stëmm hunn a si déi mussen 1 Kandidat*in ginn, ass dat éischt wat geschéie wäert, datt d‘Parteien nach méi wéi aktuell drop geiere wäerte bekannt Perséinlechkeeten op hir Lëschten ze setzen. Dat sinn engersäits scho gewielte Politiker*innen, anerersäits wéi mer dat elo jo och scho kenne Journalist*innen, (Ex-)Sportler*innen, etc. Menger Meenung no gëtt mat där heiter Propose de Status Quo nach méi staark verdeedegt ewéi bis elo. Profitéiere maache (mëttel)al Männer, wärend d‘Fraen a Jonker just nach méi Steng an d‘Weeër geluecht kréien. Well d‘Bezierker elo jo och nach alleguerte relativ kleng wieren, wäerte virun allem d‘Spëtzekandidat*inne pro Lëscht gewielt ginn a just bei deene grousse Parteien nach eng zweet a ganz vläicht eng drëtt Persoun.

Dat wourëm sech Walen eigentlech dréine sollten, nämlech d‘Walprogrammer, wäerte just nach méi an den Hannergrond gerode wéi dat haut schonn de Fall ass.

Ech gesinn also net, wéi déi heite Propose d‘Problemer vun eisem aktuelle Walsystem léise kéint. Am Géigendeel, ech gesinn u sech virun allem Verschlëmmerungen. An dann hu mer jo nach guer net driwwer geschwat, wéi genau déi verschidden nei Bezierker sollen delimitéiert ginn. Och do hu mer jo haut scho bei 4 Bezierker eng jett lokal Diskussiounen, ob dat esou fir all Gemeng Sënn mécht. Déi Diskussioune wäerte bei 7 Bezierker just méi ginn, an d‘Fro vum Gerrymandering stellt sech dann och absolut.

Ech verweisen zum Schluss dann nach gären op meng eege Propose fir de lëtzebuerger Walsystem, an erënneren och nach eng Kéier ganz allgemeng drun, datt et kee perfekte System gëtt, eng Gesellschaft sech dowéinst reegelméisseg d‘Fro stelle muss, ob een net eppes verbesseren/ännere kann oder muss.